Bóng chuyền từ lâu đã trở thành một trong những môn thể thao quốc dân tại Việt Nam. Không chỉ mang tính chất rèn luyện sức khỏe hay giải trí, môn thể thao này còn gắn liền với từng chặng đường lịch sử thăng trầm của dân tộc. Hãy cùng Bóng Chuyền TV điểm lại toàn bộ hành trình từ những ngày đầu du nhập cho đến khi bóng chuyền Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ khu vực và quốc tế.
1. Giai đoạn du nhập và những bước chân đầu tiên (Đầu thế kỷ XX – 1945)
Bóng chuyền bắt đầu xuất hiện tại Việt Nam vào khoảng cuối thế kỷ XIX – đầu thế kỷ XX. Khác với một số bộ môn du nhập qua con đường độc đạo, bóng chuyền theo chân nhiều thành phần vào đất nước ta: từ thương lái Ấn Độ, Trung Hoa, Pháp cho đến bộ máy cai trị thời thực dân.
- Thập niên 1920: Môn thể thao này bắt đầu lan rộng trong cộng đồng học sinh người Hoa tại các thành phố lớn như Hà Nội và Hải Phòng.
- Năm 1927: Trận đấu bóng chuyền chính thức đầu tiên được ghi nhận diễn ra giữa hai đội bóng người Hoa đại diện cho Hải Phòng và Hà Nội.
- Năm 1928: Trận giao hữu mang tính lịch sử giữa đội tuyển Việt Nam và đội bóng Pháp được tổ chức tại Bắc Kỳ, đánh dấu bước phát triển chuyên môn đầu tiên.
Thời kỳ Mặt trận Bình dân, Hà Nội trở thành điểm nóng của phong trào bóng chuyền với các sân chơi sôi động tại trường Albert Sarraut, trường Bưởi (nay là THPT Chu Văn An), khu vực Nhà máy Rượu, sân Pasteur và sân Manzin (Cột Cờ).
2. Bóng chuyền trong thời kỳ kháng chiến hào hùng (1945 – 1954)
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, phong trào thể dục thể thao nhận được luồng sinh khí mới. Ngày 27/03/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động lời kêu gọi “Toàn dân tập thể dục”, mở ra một chương mới cho sự phát triển của thể thao nước nhà.
Bóng chuyền nhanh chóng phủ sóng khắp các chiến khu Việt Bắc, Liên khu 4, Liên khu 5 và cả vùng địch tạm chiếm. Môn thể thao này trở thành hoạt động rèn luyện thể chất chủ lực của bộ đội, cán bộ và học sinh.
Hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí lãnh đạo, chiến sĩ hăng hái tập luyện bóng chuyền tại chiến khu Việt Bắc đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng nhiều thế hệ người hâm mộ.
Các giải đấu khu vực đầu tiên được hình thành:
- Giải vô địch Liên khu 3: Dành cho các tỉnh Hải Dương, Thái Bình, Hưng Yên.
- Giải vô địch Liên khu 5: Dành cho các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi.
3. Định hình và xây dựng nền móng chuyên nghiệp (1954 – 1975)
Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, hòa bình lặp lại ở miền Bắc tạo điều kiện thuận lợi để môn bóng chuyền chuẩn hóa về mặt luật chơi, cơ sở vật chất và hệ thống đào tạo.
Chủ Tịch Hồ Chí Minh chơi bóng chuyền cùng cán bộ chiến sĩ tại chiến khu Việt Bắc
Đến sau năm 1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất, bóng chuyền Việt Nam bước sang một trang mới với sự thành lập của Liên đoàn Bóng chuyền Việt Nam (VVF). Việc gia nhập Liên đoàn Bóng chuyền Châu Á (AVC) và Liên đoàn Bóng chuyền Quốc tế (FIVB) đã chính thức mở ra thời kỳ hội nhập quốc tế.
4. Kỷ nguyên hội nhập và bước tiến ra vươn tầm quốc tế (1975 đến nay)
Nếu các tài liệu lịch sử trước đây chỉ dừng lại ở mốc 1975, thì thực tế giai đoạn từ sau năm 2000 mới là lúc lịch sử bóng chuyền Việt Nam ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ nhất về mặt chuyên nghiệp:
- Hệ thống giải VĐQG bứt phá: Giải bóng chuyền VĐQG Việt Nam được tổ chức thường niên với sự góp mặt của các ngoại binh chất lượng, nâng cao tính cạnh tranh.
- Bóng chuyền nữ khẳng định vị thế: Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam liên tục thống trị vị trí Á quân SEA Games, đạt top đầu Châu Á và tạo nên địa chấn tại các giải đấu tầm cỡ thế giới (FIVB Challenger Cup, AVC Cup).
- Dấu ấn cá nhân vươn tầm thế giới: Sự vươn lên của những ngôi sao như Trần Thị Thanh Thúy khi thi đấu thành công tại các giải VĐQG Nhật Bản, Thổ Nhĩ Kỳ, Châu Âu là minh chứng rõ nhất cho chất lượng đào tạo bóng chuyền hiện đại.
Đội tuyển bóng chuyền nữ Việt Nam thi đấu tại giải quốc tế
5. Chuẩn hóa thiết bị và kỹ thuật: Yếu tố tạo nên trận đấu chất lượng
Để một trận đấu bóng chuyền diễn ra đạt chuẩn, trang thiết bị đóng vai trò vô cùng cốt lõi:
- Quả bóng chuyền: Thi đấu chuyên nghiệp ưu tiên chất lượng da tổng hợp đạt chuẩn FIVB về độ nảy, độ bám và khả năng chống thấm nước. Trong khi đó, chất liệu cao su thường dùng cho tập luyện phong trào.
- Cột và lưới: Phải tuân thủ chính xác thông số chiều cao tiêu chuẩn (2.43m cho nam và 2.24m cho nữ).
- Trang bị bảo hộ: Đai nẹp khuỷu tay, bó gối, băng keo thể thao thao tác khớp là các phụ kiện không thể thiếu giúp vận động viên hạn chế chấn thương khi thực hiện các động tác bay người cứu bóng hay bật đà đập bóng.
Lời kết
Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, lịch sử bóng chuyền Việt Nam là hành trình đầy tự hào từ những sân chơi phong trào thời chiến cho đến các thảm đấu hiện đại tầm cỡ quốc tế.
Đồng hành cùng tình yêu bóng chuyền của khán giả cả nước, Bóng Chuyền TV cam kết cập nhật nhanh nhất các tin tức, lịch thi đấu, kết quả và những thước phim trực tiếp chất lượng cao của bóng chuyền trong nước và quốc tế!
>>> Xem Thêm: Top Cầu Thủ Bóng Chuyền Có Mức Lương Cao Nhất Thế Giới Hiện Nay: Cầu Thủ Hàng Đầu Với Mức Lương Triệu Đô